ΑΘΗΝΑ: Οι δρόμοι της Ιστορίας και του Πολιτισμού

Η Ντόρα Μπακογιάννη, τον Μάρτιο του 1993 ως υπουργός Πολιτισμού προώθησε το πιό φιλόδοξο σχέδιο για την αλλαγή της ζωής της Αθήνας. Την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων. Ενα πρωτοποριακό έργο για την ιστορική πρωτεύουσα της Ευρώπης - στη σύλληψη και στην επεξεργασία του οποίου συνέβαλαν στο παρελθόν η Μελίνα Μερκούρη και ο Αντώνης Τρίτσης - με το οποίο επιδιώκεται η αναστροφή της συνεχιζόμενης περιβαλλοντικής επιβάρυνσης της Αθήνας.

Αυτό το έργο πνοής για την Αθήνα, φιλοδοξεί οι αρχαιολογικοί χώροι που είναι σήμερα κατακερματισμένοι, ασύνδετοι και ανένταχτοι στην καθημερινή ζωή να ενοποιούνται δημιουργώντας ένα ενιαίο και λειτουργικό σύνολο. Ενα ευρύτερο Αθηναΐκό Αρχαιολογικό Πάρκο που θα περιλαμβάνει ένα πολύ μεγάλο μέρος των αρχαιολικών χώρων και μνημείων της πόλης και θα ενσωματώνει ταυτόχρονα τα βυζαντινά και τα νεώτερα μνημεία καθώς και τμήματα του πολεοδομικού ιστού, αποκαθιστώντας την ιστορική συνέχεια στην φυσιογνωμία της πόλης και αναβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων της.

Ποιές περιοχές αναβαθμίζονται

Το σχέδιο για την ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός αναβαθμισμένου πολιτιστικά, περιβαλλοντικά, αισθητικά και λειτουργικά χώρου, που θα εκτείνεται από την Ακαδημία Πλάτωνος ως το Παναθηναϊκό Στάδιο. 

Το έργο περικλείει τις γειτονιές της Αθήνας: την Ακαδημία Πλάτωνος, το Δημόσιο Σήμα, την Ιερά Οδό, το Κεραμεικό, το Θησείο, την Αρχαία Αγορά, τη Ρωμαϊκή Αγορά, τη πλατεία Μοναστηρακίου, τη Πλάκα, τη Ακρόπολη, το χώρο του Μακρυγιάννη (όπου προβλέπεται η ανέγερση του νέου Μουσείου της Ακρόπολης), το Λόφο των Μουσών (Φιλοπάππου-Πνύκα-Αστεροσκοπείο), το Ολυμπείο, τον Αρδηττό, το Ζάππειο, το Παναθηναϊκό Στάδιο.

Συνολικά η περιοχή της ενοποίησης θα αποτελέσει ένα ευρύτερο δίκτυο το οποίο θα έχει ως ισχυρά σημεία τους αρχαιολογικούς χώρους αλλά θα περιλαμβάνει επίσης χώρους πρασίνου, κοινόχρηστους και ελέυθερους χώρους, κοινωφελείς εγκαταστάσεις, χψρους πολιτιστικών δραστηριοτήτων και αναψυχής. Το δίκτυο αυτό, παράλληλα θα είναι σε στενή σχέση με το δίκτυο εμπορικών λειτουργιών του κέντρου της πόλης, ώστε οι διελεύσεις μέσα από την ζώνητων ενοποιημένων χωρών να προκύπτουν όχι μόνο μετά από συνειδητή επιλογή, αλλά και ως αυτόματη συνέπεια της γενικότερης χρήσης και διακίνησης στο ευρύτερο κέντρο. 

Η ζώνη ενοποίησης συνολικής έκτασης 7000 στρεμμάτων θα δημιουργήσει μια διαδρομή από την Ακαδημία Πλάτωνος ως στο Στάδιο, μήκους περίπου τεσσάρων χιλιομέτρων την οποία οι πολίτες θα μπορούν να περπατήσουν, ενώ με ειδικό ηλεκτρονικό σύστημα θα πληροφορείται την ιστορική εξέλιξη της πόλης και ειδικότερα στοιχεία για την ιστορία κάθε μνημείου και χώρου.

Οι άμεσες επιπτώσεις

Με το έργο αυτό αναμένεται να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για εξαιρετικά σημαντικές επιπτώσεις με αναπτυξιακό, περιβαλλοντικό και πολεοδομικό χαρακτήρα. Πιό συγκεκριμένα:

• Η παρέμβαση περιλαμβάνει πολύ σημαντικά έργα αναδιάρθρωσης (τούνελ, νέες χαράξεις, μείωση ισόπεδων διασταυρώσεων) του πρωτεύοντος οδικού δικτύου της πρωτεύουσας (Λεωφ. Βασ.Κων/νου, Βασ.Ολγας-Αμαλίας-Συγγρού, Κεραμεικός-Λ.Πειραιώς). Αμεση συνέπεια αυτών των παρεμβάσεων θα είναι η αύξηση της φέρουσας μεταφορικής ικανότητας του δικτύου και η μείωση των καθυστερήσεων σε μια σειρά από σημαντικούς οδικούς κόμβους.
• Χωροθετούνται νέοι λειτουργικοί πυρήνες (εμπόριο, διοίκηση, πολιτιστικές δραστηριότηες) προς τα δυτικά του σημερινού ιστορικού κέντρου της Αθήνας. Με τις παρεμβάσεις αυτές προχωρεί η αποσυμφόρηση του τελευταίου -άρα και η αποδοτικότερη λειτουργία του- η έλξη νέων επενδύσεων στις καινούργιες θέσεις και κυρίως η ανάπλαση των όμορφων παλιών αλλά υποβαθμισμένων γειτονιών της Αθήνας.
• Θα υπάρξουν σημαντικές θετικές επιπτώσεις περιβαλλοντικού χαρακτήρα με αύξηση των ελευθέρων και των ακάλυπτων χώρων, την μείωση της συνολικής πυκνότητας δόμησης του αθηναϊκού κέντρου και το σημαντικότερο μέσα από τις πεζοδρομήσεις τον ουσιαστικό πολλαπλασιασμό του πράσινου της πόλης.
• Αυτή η εξέλιξη που βελτιώνει την πολεοδομική, περιβαλλοντική και αισθητική εικόνα του παραδοσιακού κέντρου της ιστορικής πρωτεύουσας θα οδηγήσει σε μια σημαντική αναβάθμιση του τουριστικού πόλου της Αθήνας.

Ποιά είναι η εξέλιξη

Η Ντόρα Μπακογιάννη προώθησε το έργο αυτό μέσα στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ως ένα πιλοτικό έργο που συνδύαζε την περιβαλλοντική αναβάθμιση μιας επιβαρυμένης περιοχής με την ανάδειξη των πολιτιστικών και ιστορικών μνημείων. Μια δημιουργική συνύπαρξη του περιβάλλοντος με τον πολιτισμό. Η προσπάθεια αυτή στηρίχθηκε, και εντάχθηκε από την ίδια στα έργα του Β΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης με έναν συνολικό προϋπολογισμό 120 δισεκατομμυρίων (τιμές 1993) για τους τρείς φορείς του έργου (υπουργείο Πολιτισμού, ΠΕΧΩΔΕ, Μεταφορών).